| Srpski
 | English
 | Shqip
Pogodak!
Ky raport është rezultat i përcjelljes sistematike të iniciativave në fushën e drejtësisë tranzicinale në vendet e krijuara pas shkatërrimit të Jugosllavisë prej organizatave për të drejtat e njeriut, siç janë Fondi për të drejtën humanitare (Beograd) dhe organizata Documenta (Zagreb). Procesi i dezintegrimit të Federatës Jugosllave është përcjellë me tre konflikte të armatosura të intensitetit të lartë: në Kroaci (1991-1995), Bosnjë dhe Hercegovinë (1992-1995) dhe në Kosovë (1998-1999), në të cilat kanë humbur jetën më së paku 130.000 njerëz, me miliona të tjerë janë detyruar t’i lëshojnë vatrat e tyre, kurse qindra mijëra shtëpi janë shkatërruar.... >>
FDH-Kosovë është e vetmja organizatë joqeveritare në Kosovë që monitoron gjykime për krime lufte dhe ato të motivuara etnikisht. Në vitin 2007, FDH-Kosovë ka marr pjesë në 117 seanca të shqyrtimeve të ndryshme kryesore që janë mbajtur në kuadrin e 21 proceseve gjyqësore pranë gjykatave komunale dhe të qarkut, si dhe 4 proceseve gjyqësore që u zhvilluan pranë Gjykatës Supreme të Kosovës. Në gjykimet që janë mbikëqyrur nga FDH-Kosovë në këtë vit janë marrë në pyetje 119 dëshmitar, dy nga të cilët kanë qenë të mbrojtur, ndërkaq pesë të tjerë ishin dëshmitarë profesionistë – ekspertë për balistikë dhe neuropsikiatri. Në të gjitha këto raste aktakuzën e kanë ngritur dhe atë e përfaqësonin prokurorët ndërkombëtarë. Po ashtu, të gjithë kryesuesit e paneleve gjyqësore kanë qenë gjykatës ndërkombëtar, ndërsa në mesin e kolegjeve penale kishte edhe gjykatës vendor.... >>
Çdo qeveri merr përgjegjësinë për veprat e mira dhe të këqija të paraardhësve
të saj, dhe çdo popull për veprat e mira dhe të këqija nga e kaluara e vet.
Hannah Arendt, ''Ajhmani në Jerusalem''
Për Ne
 
Print Send Link To a Friend

Fondi pët  të Drejtën Humanitare (FDH)  jep ndihmesën e tij për rivendosjen e shtetit ligjor në shoqëritë e dala nga ish Jugosllavia. Fondi e realizon këtë nëpërmjet nxjerrjes së mësimeve nga e kaluara e shkeljes masive të të drejtave të njeriut me qëllim parandalimin e përsëritjes së tyre, nxjerren e fajtorëve përpara drejtësisë dhe vënien në vend të së drejtës së viktimave.

FDH u themelua në 1992 nga Natasha Kandiç, aktiviste për mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Fondi ka për qëllim dokumentimin e shkeljes së të drejtave të njeriut gjatë konflikteve të armatosura në ish Jugosllavi, si dhe garantimin e ndihmës ligjore dhe mbrojtjen e viktimave të këtyre shkeljeve në proçeset gjyqësore të organizuara për ndëshkimin e fajtorëve.

Për Fondin punojnë 40 profesionistë të përkushtuar e të specializuar për të drejtat e njeriut dhe çështjet me të cilat përballet drejtësia në vendet në tranzicion. Organizata ka zyra në Beograd, Sebi dhe në Prishtinë, Kosovë.

Arritjet më të fundit

2008: Në Prill 2008, Dhoma për Krime Lufte e Gjykatës së Beogradit nisi gjykimin e 14 të pandehurve për vrasjen e 70 civilëve kroatë në 1991 në Lovas të Kroacisë. Çështja e Lovasit është i pari rast në të cilin gjykohen oficerë të ushtrisë jugosllave. Gjykimi i kësaj çështjeje përfaqëson kurorëzimin me sukses të një fushate që FDH e filloi në 2005 me paraqitjen në Prokurorinë e Krimeve të Luftës të provave që Fondi kishte mbledhur për krimet e luftës në Lovas shoqëruar me kërkesën për hapjen e hetimeve.

2007: FDH përfshihet në një fushatë të suksesshme për hapjen e hetimeve për vrasjen e 700 boshnjakëve në Zvornik në vitin 1992. Krimi nuk figuronte në dosjen e Zvornikut që ndodhet në shqyrtim nga Dhoma e Krimeve të Luftës në Gjykatën e Beogradit. Hetimi filloi në prill 2007.

2007: Fondi boton të plotë  transkriptet e gjyqit të Sllobodan Millosheviçit në gjuhët boshnjake, kroate dhe serbe. Ky botim u vihet në dispozicion Prokurorive, Gjykatave, Gjykatësve dhe Juristëve në vendet e Ballkanit Perëndimor, duke dhënë kështu një ndihmesë të vyer në lehtësimin e gjyqeve të krimeve të luftës që zhvillohen në rajon.

2007: FDH  fillon hetimin e pavarur të të dyshuarve për kime lufte duke përdorur burime të ndryshme, ndër të tjera edhe transkriptet e Tribunalit Ndërkombëtar për Krimet në Ish Jugosllavi, me qëllim identifikimin e personave të dyshuar për krime lufte ndaj të cilëve nuk është ngitur akuzë zyrtare.

2006: FDH dhe partnerët rajonalë, Qendra për Kërkim dhe Dokumentim (B&H) dhe Documenta (Kroaci), nisën një konsultimin tre vjeçar me shoqerinë civile të rajonit rreth mekanizmave të zbulimit të së vërtetës dhe rrëfimit të së vërtetës për krimet e luftës.  Qëllimi final është që të sigurohet mbështetja e shoqërisë civile të rajonit, në mënyrë që kjo e fundit të sensibilizojë opinionin publik dhe qeveritë e vendeve të ballkanit perëndimor që të ngrihet një komision zyrtar rajonal për zbulimin dhe publikimin e të vërtetës mbi krimet e luftës në ish-Jugosllavi.

2006: FDH arriti të largojë nga detyra e shefit të Njësisë Policore për Hetimin e Krimeve të Luftës, një prej hetuesve si dhe një prej anëtarëve të stafit të kësaj Njësie për shkak të statusit të tyre të komprementuar. Të tre kishin mbajtur poste në Ministrinë e Brendshme gjatë kohës së konfliktit të armatosur në Kosovë edhe pse kishin apo duhet të kishin pasur dijeni për krimet që kryheshin aty dhe nuk kishin bërë asgjë për t’i parandaluar, apo raportuar ato.

2005: FDH lëshon një regjistrim në video ku tregohen anëtarë të një njësie të Ministrisë së Brendshme serbe, “Scorpions”, gjatë aktit të vrasjes në gjakftohtësi të gjashtë muslimanëve nga Srebrenica. Këto pamje shokuan publikun serb dhe vërtetuan përfshitjen e Serbisë në krimet e luftës të kryera në Srebrenicë.

2005: Grupi i avokatëve mbrojtës të Boban Simsiç, dënuar për krime lufte nga Gjykata e Bosnje-Hercegovinës, i kërkoi Gjykatës publikimin e transkriptit të gjyqit të Mitar Vasiljeviç në Tribunalin Ndërkombëtar të Hagës në gjuhët boshjake, kroate dhe serbe. Gjyqi u bllokua për tre muaj, derisa  FDH bëri gati dhe dorëzoi transkriptet në gjuhët përkatëse.

2004: QDH fillon Programin për Mbështjen e Viktimave dhe Dëshmitarëve me qëllim inkurajimin e dëshmitarëve të pavendosur për të dhënë dëshmitë e tyre kundër kriminelëve të luftës në gjyqet e organizuara në Serbi.

Dokumentimi dhe përkujtimi

Në një rajon që vuan nga manipulimi që politika i bën të kaluarës, dokumentimi i mundimshëm i krimeve të luftës bazuar në dëshmitë okulare, historitë gojore, provat e dorës së parë dhe në materiale të tjera të besueshme njerëzore i kontribuon ndërtimit të kujtesës historike të konfliktit të armatosur në ish Jugosllavi.  Hetimi dhe ruajtja e dokumentave rreth krimeve të luftës dhe shkeljes së të drejtave të njeriut gjatë konfliktit të armatosur në ish Jugosllavi është hapi i parë i domosdoshëm për të mos lejuar revizionimet që politika i bën historisë.

Drejtësia dhe reforma institucionale

Përballë autoriteteve që nuk kanë dëshirë të merren me të kaluarën, FDH i ballafaqon ata me faktet duke i nxitur të marrin masa për të respektuar të drejtën e viktimës për drejtësi dhe kompensim. FDH ushtron trysni që institucionet të reformohen dhe të bëhen të përgjegjshme për të mos lejuar që krimi të mbetet i pandëshkuar dhe për të vënë përpara përgjegjësisë autorët e krimeve të së kaluarës.

Informimi dhe komunikimi me publikun

FDH lufton kundër frymës së mohimit të krimeve të luftës nga publiku që përpiqet të shmangë të vërtetën e së kaluarës. Ajo e bën këtë duke argumentuar nevojën që e vërteta e abuzimeve të rënda dhe sistematike me të drejtat e njeriut në kohën e konflikteve të armatosura të shihet në sy. FDH u jep mundësi historianëve, kërkuesve, familjeve të viktimave, publikut të gjerë dhe brezave të rinj të sigurojnë informacionin përkatës dhe të besueshëm nga  dokumentat e bazës së të dhënave që disponon dhe që po e zgjeron vazhdimisht. Kjo bën të mundur që njerëzit të njxjerrin përfundimet e tyre për ato që ndodhën gjatë konflikteve të armatosura në ish Jugosllavi.

Bashkëpunimi rajonal

Në mungesë të nismave të qeverive për të krijuar kushtet e nevojshme për trajtimin e së kaluarës në Ballkanin Perendimor, FDH bashkëpunon me dy organizata të tjera jo qeveritare në Bosnjë&Hercegovinë dhe në Kroaci për të krijuar një partneritet rajonal me qëllim dokumentimin dhe zbulimin e së vërtetës  për krimet e luftës, për t’i dhënë fund mosndëshkimit, për të nxjerrë fajtorët përpara drejtësisë dhe për të vënë në vend të drejtën e viktimave. FDH nënshkroi më 6 prill 2004 në Sarajevë një Protokoll për Bashkëpunim Rajonal me Qendrën për Kërkim dhe Dokumentim në Sarajevë  dhe me Qendrën Dokumentare të Zagrebit.

 Që nga koha e nënshkrimit të Protokollit, të tre partnerët kanë:

-         krijuar një ekip rajonal për monitorimin e gjyqeve të krimeve të luftës  në secilin nga vendet në fjalë;

-         organizuar dy shkolla rajonale për drejtësinë në periudha tranzitore;

-         hartuar Raportin e Parë Rajonal për Drejtësinë në Tranzicion;

-         filluar një proçes rajonal konsultimesh me shoqërinë civile rreth mekanizmave të zbulimit të së vërtetës dhe rrëfimit të saj për krimet e kryera në ish Jugosllavi.

Themeluesja

Natasha Kandiç, themeluese dhe drejtore ekzekutive e FDH mban përmbi 20 çmime ndërkombëtare, rajonale dhe kombëtare. Në vitin 2000, asaj iu dha çmimi Martin Ennals,  një vlerësim prestigjioz për përpjekjet e mbrojtësve të të drejtave të njeriut. Në vitin 2003, revista Time e vendoste Natasha Kandiç ndër 36 Heronjtë Europianë. Në 2004, Fondacioni për Njerëzit në Nevojë i dhanë Kandiç dhe  FDH çmimin e tyre Homo Homini  i cili u dorëzua nga Vaclav Havel. Në 2005, Kandiç shpallet qytetare nderi e Sarajevës, ndërsa revista Slobodna Bosna e quan Njeriu i Vitit në Bosnjë dhe Hercegovinë. Në shtator 2006, Natasha Kandiç  u bë anëtare e Urdhërit të Yllit të Mëngjezit Kroat të Katarina Zrinkës, që iu akordohet nga presidenti kroat individëve me kontribut të çmuar në promovimin e vlerave morale. Në nëntor 2006, revista Time e vlerësonte Natasha Kandiç si një ndër heronjtë e vet në 60 vitet e fundit.